Opisując Biebrzański Park Narodowy, często trzeba używać słów zaczynających się od „naj”. Park chroni najrozleglejsze w Polsce torfowiska, położone wzdłuż rzeki Biebrzy. Jest to jeden z największych terenów bagiennych w Europie Środkowej. Jest to też największy i najdłuższy park narodowy w Polsce, odległość pomiędzy jego krańcami wynosi prawie 100 km.
BPN to przede wszystkim rozległe obszary podmokłe, co powoduje, że jest to jeden z najdzikszych i najbardziej tajemniczych obszarów w Polsce. Wreszcie - park stanowi bogatą w gatunki ostoję ptaków, występuje ich tu blisko 270 gatunków, w tym około 180 gatunków lęgowych. Spotkać można tu takie „perełki” ornitologiczne jak: wodniczka, rybitwa białoskrzydła, orlik grubodzioby, błotniak łąkowy i zbożowy, dubelt, batalion czy kulik wielki.
Dolina Biebrzy to również wyjątkowe bogactwo innych grup zwierząt. Bytuje tu na przykład 48 gatunków ssaków, z największym z nich - łosiem, który na „Czerwonym Bagnie” przetrwał okres swojej zagłady, a teraz występuje prawie w całej Polsce.
Biebrza to rzeka typowo nizinna o silnie meandrującym korycie i leniwie płynących wodach. Ogromnym walorem doliny biebrzańskiej jest również wyraźnie zachowana strefowość siedliskowo-roślinna, charakterystyczna dla dużych, naturalnych dolin rzecznych. Jeżeli do tego dodać, że krajobraz doliny Biebrzy charakteryzuje wysoki stopień naturalności to okaże się, iż Biebrzański Park Narodowy jest także potentatem pod względem bogactwa roślin. Występuje tu aż 70 zespołów roślinnych a wśród samych roślin naczyniowych stwierdzono ponad 950 gatunków.
Na obszarze BPN i jego otuliny istnieje ponad 600 km szlaków turystycznych – pieszych, rowerowych i kajakowych. Wśród wielu tras rowerowych na szczególną uwagę zasługuje „Podlaski szlak bociani”. Spływ kajakowy Biebrzą rozpoczyna się w Lipsku, a kończy się w Wiźnie nad Narwią. Jego 140-kilometrową trasę można pokonać w ciągu 7 dni.
Dyrekcji Biebrzańskiego Parku Narodowego mieści się w nowym budynku Centrum Edukacji i Zarządzania im. prof. Adama Pałczyńskiego w miejscowości Osowiec–Twierdza (na trasie Białystok – Grajewo, z Białegostoku 54 km, 1 godzina jazdy pociągiem do stacji Osowiec).
Dzień w parku
Jeżeli mamy do dyspozycji tylko jeden dzień, możemy wyruszyć na dwie ścieżki Terenowego Ośrodka Edukacyjnego (ok. 3 godz.) oraz zwiedzić Muzeum Twierdzy Osowiec (min. 2 godz.). Trasa rozpoczyna się przy siedzibie BPN i prowadzi ścieżką „Las” do wieży widokowej. Na wiosennych rozlewiskach możemy obserwować wiele gatunków ptaków wodno-błotnych. Dalej, po przejściu mostu na Biebrzy, idąc wzdłuż ruin jednego z fortów XIX-wiecznej Twierdzy Osowiec, dojdziemy do wieży widokowej i drewnianych kładek przez tereny bagienne. Trasa kończy się na wieży widokowej przy Kanale Rudzkim, skąd wracamy do siedziby parku, aby udać się z wcześniej umówionym przewodnikiem do Muzeum Twierdzy Osowiec.
Tydzień w parku
I dzień: zwiedzanie ścieżek Terenowego Ośrodka Edukacyjnego BPN, a następnie Muzeum Twierdzy Osowiec.
II dzień: wycieczka piesza szlakiem „Grobla Honczarowska” (od 4 do 6 godz.) – przejście od „Carskiej Drogi” do wieży widokowej na Bagnie Ławki w południowym basenie, przez zbiorowiska zaroślowe do otwartych terenów turzycowisk „Batalionowej Łąki”. Obserwacje łosi, bobrów, wodniczki i wielu innych biebrzańskich osobliwości.
III dzień: wycieczka piesza szlakiem „Barwik-Gugny” (ok. 4 - 5 godz.) – szlak prowadzi od leśniczówki Barwik (parking, miejsce na biwak i ognisko) przez otwarte krajobrazy południowego basenu Doliny Biebrzy. Możliwość obserwacji łosi, wielu gatunków ptaków, w tym dubeltów i żurawi. We wsi Gugny gospodarstwa agroturystyczne.
IV dzień: wycieczka piesza szlakami „Czerwonego Bagna” – obwodnica (18 km) i kilka szlaków łącznikowych. Na szlaki wyruszamy z leśniczówki „Grzędy” lub ze wsi Kopytkowo. Cel wycieczki to wieża widokowa na Wilczej Górze, skąd rozpościera się rozległy widok na basen środkowy Biebrzy. Nie trudno stąd zobaczyć łosie. Ze szlaków można podziwiać zarówno rozległe torfowiska, przepiękne fragmenty lasów, jak i ciągnące się pasmami wydmy. Warto też patrzeć pod nogi – łatwo wtedy dostrzec tropy wilków.
V dzień: Spływ kajakowy Biebrzą. Dla początkujących trasa Goniądz - Osowiec (ok. 3 godz.). Dla bardziej zaawansowanych odcinek Osowiec – Biały Grąd (ok. 3 godz. + powrót samochodem zabierającym kajaki 1 godz.), jest to najciekawszy odcinek Biebrzy dla miłośników ptaków.
VI dzień: samochodem lub rowerem wokół basenu południowego (ok. 100 km). Z Osowca-Twierdzy wyruszamy na południe mało uczęszczaną „Carską drogą” lub szlakiem niebieskim wśród suchych borów sosnowych. Wśród atrakcji: wizyta we wsi Budy u „Króla Biebrzy”, wieża widokowa na Bagnie Ławki, Góra Strękowa – punkt widokowy i miejsce pamięci walk z września 1939 r, grodzisko w Samborach, panorama bagien z punktu widokowego w Burzynie, przeprawa krów przez Biebrzę na naturalne pastwiska we wsi Brzostowo, droga ze wsi Mścichy do wieży widokowej na „Białym Grądzie”.
VII dzień: Wyprawa do północnego basenu Biebrzy. W Lipsku przejście „Szlakiem rękodzieła ludowego” ewentualnie spływ tratwą na trasie Lipsk – Jałowo. W pobliżu Nowego Lipska ścieżki przyrodnicze po torfowiskach.
Noclegi
Pola namiotowe położone wzdłuż szlaku wodnego rzeką Biebrzą, czynne od maja do września.
Leśniczówka BPN „Grzędy”: 5 pokoi 2 lub 3 osobowych.
Gospodarstwa gościnne: w nadbiebrzańskich wsiach i miasteczkach jest ich około 80.
Ośrodki wypoczynkowe i hotele w Goniądzu, Rajgrodzie, Mońkach oraz Woźnejwsi.
Biebrzański Park Narodowy
Osowiec-Twierdza 8
19-110 Goniądz
tel./fax. 86 2720 620, 2720 818
www.biebrza.org.pl
e-mail: biebrza@biebrza.org.pl, it@biebrza.org.pl
Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego przy BPN
„Biebrza Eco-Travel” Katarzyna Ramotowska
tel. + 48 86 2720 785
e-mail: eco-travel@biebrza.com