W dniu 24 kwietnia 2009 r. Sejm RP uchwalił ustawę o bateriach i akumulatorach. Ustawa ta została opublikowana w dniu 28 maja 2009 r. i weszła w życie w dniu 12 czerwca 2009 r., jednakże niektóre przepisy weszły w życie później (art. 122). Dotyczy to przede wszystkim przepisów związanych z prowadzeniem ewidencji wprowadzanych baterii i akumulatorów, jak również obowiązku osiągania wymaganych poziomów wydajności recyklingu, poziomów zbierania, uiszczania opłaty produktowej oraz przepisów związanych z rejestrem przedsiębiorców prowadzonym przez GIOŚ.
Głównym celem ustawy jest zminimalizowanie ujemnego wpływu zużytych baterii i akumulatorów na środowisko, a tym samym przyczynienie się do ochrony, zachowania i poprawy jakości środowiska.
Przepisy jej stosuje się do baterii i akumulatorów produkowanych i wprowadzanych do obrotu, niezależnie od ich kształtu, pojemności, masy, składu materiałowego, sposobu użycia oraz niezależnie od tego, czy stanowią przynależność albo część składową urządzenia lub dodatek do innych produktów, odnoszą się również do odpadów powstałych z baterii i akumulatorów, w tym regulują zasady zbierania, przetwarzania, recyklingu i unieszkodliwiania zużytych baterii i akumulatorów.
Ustawa reguluje prawa i obowiązki następujących podmiotów:
- wprowadzających do obrotu baterie lub akumulatory;
- dystrybuujących baterie lub akumulatory lub sprzęt;
- zbierających, przetwarzających, dokonujących recyklingu lub unieszkodliwiania zużytych baterii lub zużytych akumulatorów;
- użytkujących baterie lub akumulatory.
Rejestr
Od 1 października 2009 r. wprowadzający baterie lub akumulatory oraz prowadzący zakład przetwarzania zużytych baterii i akumulatorów są zobowiązani przed rozpoczęciem działalności do złożenia Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska wniosku o wpis do rejestru oraz uzyskania numeru rejestrowego.
Miejsca odbioru
Dla zużytych baterii i akumulatorów przenośnych zaproponowano utworzenie odrębnego systemu zbierania, gdyż są to odpady małe o znaczącym stopniu rozproszenia, jak również w celu wywiązania się z obowiązku osiągnięcia wymaganych poziomów ich zbierania. Każdy użytkownik tych baterii lub akumulatorów ma obowiązek przekazania zużytych baterii i akumulatorów przenośnych do podmiotu zbierającego tego rodzaju odpady, ale przede wszystkim do miejsc odbioru. Miejscami odbioru mogą być np. szkoły i placówki oświatowe, kulturalno-oświatowe oraz siedziby urzędów i instytucji. Mogą one zbierać zużyte baterie i akumulatory, jeżeli wyrażą taką chęć i jeżeli będą mieć zawartą umowę ze zbierającym zużyte baterie i akumulatory. Umowa ta powinna określać m.in. zobowiązanie zbierającego zużyte baterie i akumulatory do dostarczenia odpowiednich pojemników służących do zbierania zużytych baterii i akumulatorów a następnie do odbioru tych pojemników. Natomiast obligatoryjnie zużyte baterie i akumulatory przenośne od użytkowników końcowych muszą przyjmować punkty handlowe o powierzchni powyżej 25 m2, w których odbywa się sprzedaż detaliczna baterii i akumulatorów przenośnych, obiekty handlowe, sprzedawcy hurtowi tych produktów oraz punkty serwisowe. W każdym przypadku użytkownik końcowy, oddający zużyte baterie i akumulatory przenośne, nie ponosi żadnych kosztów z tym związanych. Nie wiąże się to także z obowiązkiem zakupu nowej baterii lub akumulatora. Prowadzący miejsca odbioru nie mają obowiązku posiadania stosownych zezwoleń na prowadzenie działalności
w zakresie zbierania odpadów, jak również prowadzenia ewidencji odpadów, o których mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z późn. zm.).
Obowiązki przedsiębiorców wprowadzających do obrotu baterie lub akumulatory
Nowe przepisy o bateriach i akumulatorach wprowadzają zasadę rozszerzonej odpowiedzialności producenta za wprowadzone przez niego do obrotu produkty. W związku z tym przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu baterie lub akumulatory zostali zobligowani do zorganizowania i sfinansowania zbierania, przetwarzania, recyklingu i unieszkodliwiania zużytych baterii i akumulatorów oraz właściwego gospodarowania nimi.
W celu realizacji powyższych obowiązków związanych z przetwarzaniem i recyklingiem zużytych baterii i akumulatorów każdy wprowadzający będzie musiał zawrzeć umowę z zakładem przetwarzania zużytych baterii lub akumulatorów. Natomiast w przypadku wprowadzających baterie i akumulatory przenośne, przedsiębiorcy ci będą mieli obowiązek zawarcia dodatkowo umowy ze zbierającym zużyte baterie i akumulatory, w celu osiągnięcia wymaganych poziomów zbierania zużytych baterii i akumulatorów przenośnych.
Przez poziom zbierania należy rozumieć wyrażony w procentach stosunek masy zużytych baterii i akumulatorów przenośnych zebranych zgodnie z ustawą w danym roku kalendarzowym do średniej masy baterii i akumulatorów przenośnych wprowadzonych do obrotu przez wprowadzającego baterie lub akumulatory w danym roku kalendarzowym oraz w dwóch latach poprzednich.
Poziomy te zostały określone w Rozporządzeniu i wynoszą:
- w 2010 r. - 18 %
- w 2011 r. - 22 %
- w 2012 r. - 25 %
- w 2013 r. - 30 %
- w 2014 r. - 35 %
- w 2015 r. - 40 %
- w 2016 r. i kolejne lata - 45 %
W przypadku nie osiągnięcia ww. poziomów zbierania, przedsiębiorcy będą musieli uiścić na rachunek urzędu marszałkowskiego tzw. opłatę produktową, liczoną jako iloczyn stawki opłaty produktowej i różnicy między masą zużytych baterii i akumulatorów przenośnych, jaką należy zebrać, aby osiągnąć wymagany poziom zbierania w danym roku kalendarzowym, a masą zebranych w tym roku zużytych baterii i akumulatorów przenośnych. W ustawie określono górną i dolną stawkę opłaty produktowej, przy czym szczegółowe stawki zostały określone w rozporządzeniu.
Wysokość stawki opłaty produktowej dla zużytych baterii i akumulatorów wynosi 9 zł/kg.
Obowiązki przedsiębiorców wprowadzających baterie lub akumulatory względem marszałka województwa (weszły w życie z dniem 1 stycznia 2010 roku):
1. Do 15 marca roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy (art. 34, ust. 2), wprowadzający baterie lub akumulatory sporządza i przedkłada marszałkowi województwa, roczne sprawozdanie o rodzaju, ilości i masie wprowadzonych do obrotu baterii i akumulatorów.
W przypadku zakończenia działalności gospodarczej (art. 34, ust. 3) w zakresie wprowadzania do obrotu baterii i akumulatorów ww. sprawozdanie „wprowadzający” składa w terminie 14 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania tej działalności.
2. Do 15 marca roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy (art. 35, ust. 1), wprowadzający baterie przenośne lub akumulatory przenośne sporządza i przedkłada marszałkowi województwa, roczne sprawozdanie o osiągniętych poziomach zbierania wraz z wykazem punktów zbierania prowadzonych przez danego zbierającego zużyte baterie lub zużyte akumulatory oraz wykazem miejsc odbioru, z których zbierający odbiera zużyte baterie przenośne lub zużyte akumulatory przenośne.
3. Do 15 marca roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy (art. 36, ust. 4), wprowadzający baterie lub akumulatory sporządza i przedkłada marszałkowi województwa wykaz zakładów przetwarzania zużytych baterii lub zużytych akumulatorów, z którymi ma zawartą umowę.
4. Do 15 marca roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy (art. 37, ust. 6), wprowadzający baterie lub akumulatory sporządza i przedkłada marszałkowi województwa roczne sprawozdanie o wysokości środków przeznaczonych na publiczne kampanie edukacyjne. Jednocześnie wprowadzający baterie lub akumulatory, jest obowiązany do finansowania publicznych kampanii edukacyjnych. Wykonując powyższy obowiązek wprowadzający: przeznacza na publiczne kampanie edukacyjne, albo - przekazuje, w terminie do dnia 15 marca następującego roku na wyodrębniony rachunek urzędu marszałkowskiego – co najmniej 0,1% swoich przychodów z tytułu wprowadzenia do obrotu baterii i akumulatorów na terytorium kraju osiąganych w danym roku kalendarzowym.
5. Do 15 marca roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy (art. 41, ust. 3), wprowadzający baterie przenośne lub akumulatory przenośne sporządza i przedkłada marszałkowi województwa roczne sprawozdanie o wysokości należnej opłaty produktowej.
Opłata produktowa jest wpłacana na odrębny rachunek bankowy urzędu marszałkowskiego w terminie do dnia 15 marca następującego po roku, którego opłata dotyczy.
Opłata produktowa ponoszona jest przez wprowadzającego baterie przenośne lub akumulatory przenośne w przypadku nie osiągnięcia przez niego określonych poziomów zbierania.
Obowiązki sprzedawców detalicznych baterii kwasowo-ołowiowych lub akumulatorów kwasowo-ołowiowych (opłata depozytowa) względem marszałka województwa (weszły w życie z dniem 1 stycznia 2010 roku):
Opłata depozytowa
W ustawie zdecydowano się na pozostawienie instrumentu finansowego, jakim jest tzw. opłata depozytowa, która do tej pory funkcjonowała na mocy ustawy produktowej. Opłata depozytowa jest to opłata pobierana przy sprzedaży baterii i akumulatorów kwasowo-ołowiowych (samochodowych i przemysłowych) przez sprzedawcę detalicznego tych produktów, jeżeli przy sprzedaży baterii lub akumulatorów kupujący nie przekazał mu zużytej baterii lub akumulatora. Opłata depozytowa wynosi 30 zł za baterię i akumulator samochodowy kwasowo-ołowiowy i 35 zł za baterię i akumulator przemysłowy kwasowo-ołowiowy.
Wzór dokumentu potwierdzającego pobranie opłaty depozytowej i dokumentu potwierdzającego zwrot opłaty depozytowej.
Sprzedawca detaliczny baterii samochodowych kwasowo-ołowiowych, akumulatorów samochodowych kwasowo-ołowiowych, baterii przemysłowych kwasowo-ołowiowych lub akumulatorów przemysłowych kwasowo-ołowiowych, przekazuje nieodebraną opłatę depozytową na odrębny rachunek bankowy urzędu marszałkowskiego, właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności, w terminie do dnia 15 marca roku następującego po roku, w którym nastąpiło pobranie opłaty (art.56 ust.1).
Sprzedawca detaliczny (o którym mowa powyżej) jest obowiązany do sporządzenia i przedłożenia marszałkowi województwa, w terminie do dnia 15 marca roku następującego po roku, w którym nastąpiło pobranie opłaty, sprawozdania o wysokości pobranej opłaty depozytowej i przekazanej nieodebranej opłaty depozytowej (art. 56 ust.2).
Obowiązki zbierających zużyte baterie lub zużyte akumulatory względem marszałka województwa (weszły w życie z dniem 1 stycznia 2010 roku):
1. Do 15 marca roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy (art. 59, ust. 3), zbierający zużyte baterie lub zużyte akumulatory jest obowiązany do sporządzenia i przedłożenia marszałkowi województwa rocznego sprawozdania zawierającego informacje o masie zebranych zużytych baterii przenośnych i zużytych akumulatorów przenośnych, ogółem i w rozbiciu na poszczególnych wprowadzających baterie lub akumulatory, z którymi ma zawartą umowę.
Obowiązki prowadzących zakłady przetwarzania zużytych baterii lub zużytych akumulatorów względem marszałka województwa (weszły w życie z dniem 1 stycznia 2010 roku):
1. Do 15 marca roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy (art. 64, ust. 5), prowadzący zakład przetwarzania zużytych baterii lub zużytych akumulatorów sporządza i przedkłada marszałkowi województwa roczne sprawozdanie zawierające informacje o rodzaju i masie przyjętych do przetwarzania zużytych baterii i zużytych akumulatorów; rodzaju i masie przetworzonych zużytych baterii i zużytych akumulatorów; osiągniętych poziomach recyklingu.
Podstawa prawna:
Ustawa o z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach (Dz. U. z 2009 r., Nr 79, poz. 666 ze zm.) – do pobrania
Główny Inspektor Ochrony Środowiska w dniu 15 lutego 2012 r. zatwierdził "Wskazówki dotyczące prawidłowego wypełniania przez przedsiębiorców rocznych sprawozdań dotyczących baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i zużytych akumulatorów" Opracowanie ma ułatwić przedsiębiorcom właściwe wypełnianie sprawozdań o osiągnietych poziomach zbierania zużytych baterii i akumulatorów przenośnych, aby uniknąć błędów odnotowanych w sprawozdawczości za 2010 rok - do pobrania