Jan Glinka - 1890-1963
Historyk, znawca dziejów Białegostoku, badacz historii Podlasia.
Posłuchaj audycji
Jan Glinka urodził się 14 listopada 1890 roku w Starym Susku na ziemi ostrołęckiej. W roku 1910 ukończył gimnazjum i rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Genewie. Studiów tych jednak nie ukończył, bowiem w 1912 roku zapisał się na studia rolnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po ich zakończeniu studiował jeszcze w Lipsku i w Warszawie, gdzie w roku 1915 na Wyższych Studiach Rolniczych uzyskał tytuł inżyniera.
Ze względu na stan zdrowia zwolniony został z obowiązku służby wojskowej i w 1915 roku, przed wkroczeniem Niemców do Ostrołęckiego, wraz z całą rodziną ewakuował się w głąb Rosji. Opiekował się tam między innymi wychodźcami z Polski. Po powrocie do Polski w 1919 roku administrował w imieniu ojca majątkiem Susk, łącząc to zajęcie z pracą społeczną.
W 1932 roku, po śmierci ojca, Jan Glinka sprzedaje majątek Susk, spłaca długi ojca i przyjeżdża do Białegostoku. Obejmuje stanowisko kierownika Wojewódzkiego Biura do Spraw Finansowo-Rolnych. Jego biuro, podobnie jak cały ówczesny Urząd Wojewódzki, miało swoją siedzibę w dawnym pałacu Branickich. Być może właśnie to zainspirowało Jana Glinkę do podjęcia badań nad dziejami pałacu i całego rodu Branickich, a później również nad historią miast i miasteczek podlaskich, które znajdowały się w dobrach Branickich.
To on właśnie odnalazł w archiwach berlińskiej Preussiche Staatsbibliothek tak zwany plan Beckera - jeden z pierwszych planów Białegostoku. To on jako jeden z pierwszych zajął się dokumentacją fotograficzną miasta. Wykonane przez niego zdjęcia przydały się później przy odbudowie pałacu Branickich i przy wykonywaniu makiety cerkwi bazyliańskiej w Supraślu. Dzięki jego zdjęciom wiemy jak wyglądał pierwotnie wystrój malarski kaplicy w pałacu Branickich, najstarsza białostocka drewniana synagoga z 1710 roku, a także ruiny pałacyku Branickich w Choroszczy spalonego w 1915 roku.
Jan Glinka badał też okolice Złotorii, Dzikich, Dobrzyniewa, Choroszczy, Orli, Brańska, Bielska Podlaskiego, Siemiatycz, Zabłudowa i Tykocina.
W 1939 roku przeniósł się do Warszawy. Pracował w Archiwum Akt Dawnych. Dzięki jego staraniom udało się skopiować dokumenty dotyczące Białegostoku i Podlasia, które później spłonęły w czasie Powstania Warszawskiego. W czasie wojny uzupełniał także swoje wykształcenie, uzyskując w 1946 lub 1947 roku stopień magistra historii. W czasie wojny pracował w majątku Turna w powiecie węgrowskim, a później przeniósł się do Warszawy, gdzie od marca 1945 roku był kustoszem Oddziału Wilanowskiego Archiwum Głównego Akt Dawnych. Z tego okresu pochodzi większość opracowań naukowych Jana Glinki. Dotyczyły one min. zespołu pobazyliańskiego w Supraślu, pałacu w Choroszczy i ratusza w Białymstoku.
Jan Glinka gromadził w tym czasie materiały do dzieła swojego życia, jakim miała być monografia Białegostoku. Praca ta nigdy nie powstała. Glinka zmarł 26 marca 1963 roku w szpitalu w Łowiczu, a pochowany został na cmentarzu w Nieborowie.
Zostawił po sobie ogromną dokumentację - zwaną "Tekami Glinki". Jest ich ponad 500-set, a można w nich znaleźć materiały dotyczące ponad pół tysiąca miejscowości z północno-wschodniego regionu Polski. "Teki Glinki" są i przez długi czas będą dla historyków niezwykle ważnym i cennym materiałem badawczym.
Człowiek, który pokochał Białystok; którego marzeniem było napisanie monografii miasta; znawca historii rodu Branickich; niestrudzony badacz dziejów tych ziem - nie ma w Białymstoku, któremu całe życie poświęcił nawet ulicy swojego imienia. Ale wszystko jest do naprawienia. I dlatego właśnie w cyklu "Biografie odnalezione w czasie" postać tę przypominamy.
oprac. Antoni Oleksicki
Radio Białystok