Dodana: 16 lipiec 2009 10:19

Zmodyfikowana: 16 lipiec 2009 10:19

Obchody 68. rocznicy śmierci Jakuba Szapiro

10 lipca 2009 roku kilkadziesiąt osób, na czele z Aleksandrem Sosną - zastępcą prezydenta miasta Białegostoku – przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego 94. Światowego Kongresu Esperanta w Białymstoku (25 lipca – 1 sierpnia 2009 r.) dokonało uroczystego odsłonięcia nowej tablicy ku czci, zamordowanego przez hitlerowców 12.07.1941 na Pietraszach pod Białymstokiem (razem z ok. 5 tys. Osób), najsłynniejszego esperantysty, pochodzącego z Białegostoku – Jakuba Szapiro.

Obchody 68 rocznicy śmierci Jakuba Szapiro (1897-1941), założyciela i wieloletniego  prezesa Towarzystwa Esperantystów im. Zamenhofa (Zamenhofa Esperanto-Societo) w Białymstoku.

Jakub Szapiro – dziennikarz, nauczyciel, tłumacz, działacz społeczny i esperantysta, z językiem esperanto zaprzyjaźnił się w 1911 roku. W 1912 jego egzaminatorem był m.in. twórca języka międzynarodowego Esperanto – Dr Ludwik Zamenhof. W latach 1912-1917 Szapiro mieszkał wraz z rodzicami w Łodzi, aktywnie działając w tamtejszym klubie esperanckim, którego członkiem  w  młodości był m.in. Julian Tuwim, który debiutował nie jako poeta polski, ale jako tłumacz polskich poetów na język esperanto (Tuwim przetłumaczył mistrzowsko Deszcz Jesienny  i inne liczne wiersze Leopolda Staffa a także utwory Juliusza Słowackiego i Kazimierza Przerwy-Tetmajera). Szapiro, mieszkając w Łodzi tłumaczył wiele utworów z języka rosyjskiego (Tołstoj, Czechow) i jidysz (przysłowia) oraz pisał oryginalne opowiadania i artykuły esperanckie. (do: Germana Esperanta Gazeto, Esperanto Triumfonta).

Tuż przez końcem I Wojny Światowej po powrocie do Białegostoku Szapiro włączył się aktywnie do pracy w swoim rodzinnym mieście, m.in. pracując w Tymczasowym Komitecie Miasta. W 1919 roku z jego inicjatywy nazwę ulicy Zielonej, przy której urodził się Zamenhof, zmieniono na Zamenhofa. W roku 1920 powstało białostockie Towarzystwo Esperantystów im. Zamenhofa, zarejestrowane oficjalnie w 1922 roku. Szapiro opublikował kilka książek m.in. „Babiladoj de bonhumora Zamenhofano” (Gawędy wesołego esperantysty – dziś można by przetłumaczyć w języku młodzieżowym „fana” (miłośnika) Zamenhofa), opublikowane w latach 1922 i 1924 oraz „Gvidilo tra Białystok, la naskurbo de la Majstro” (Przewodnik po Białymstoku, mieście rodzinnym Mistrza), 1923,1931. Był też tłumaczem mini-podręcznika „Klucza” Szlissel Esperanto (Esperanto-Ŝlosilo) w języku esperanto. Jako organizator Szapiro zasłynął organizacją dwóch  postkongresów, odbywających się w Białymstoku w latach 1927 i 1937 międzynarodowych spotkań, po światowym kongresach w Gdańsku i Krakowie, oraz I Wojewódzkiego Spotkania Esperantystów w 1929 roku.

„Tymczasowa” tablica ku czci Szapiro, była umieszczona 12 lipca 1991 r. na Jego rodzinnym domu w Białymstoku,przy ul. Lipowej 33, w obecności siostrzenicy Jakuba Szapiro – Felicji Raszkin-Nowak i ówczesnego prezydenta miasta Białegostoku Lecha Rutkowskiego. Tablica ta, wykonana Białostockich Zakładach Graficznych, zamontowana była na drewnianym podłożu, wykonanym społecznie przez Wojciecha Hryń – pracownika Muzeum Wojska w Białymstoku i ufundowana przez Fundację im. Ludwika Zamenhofa, we współpracy z restytuowanym w 1990 r. Białostockim Towarzystwem Esperantystów.

Uroczystości w dniu 10 lipca 2009 roku towarzyszyło spotkanie autorskie z Tomaszem Chmielnikiem, tłumaczem i dziennikarzem, który zaprezentował własne tłumaczenie książki Janusza Korczaka „Król Maciuś I” (La Reĝo Maĉjo la Unua) z ilustracjami białostockich i świdnickich uczniów oraz reedycję „Babiladoj de bonhumora Zamenhofano”, z posłowiem autorstwa Tomasza Chmielika i fragmentami wspomnień Felicji raszki-Nowak.

Jarosław Parzyszek
Prezes Zarządu Fundacji im Ludwika Zamenhofa
Członek Komitetu Organizacyjnego 94.Światowego Kongresu Esperanta w Białymstoku

facebook